Relanium czy hydroksyzyna - czym się różnią i kiedy

Relanium i hydroksyzyna to dwa różne leki

Relanium to handlowa nazwa diazepamu, leku z grupy benzodiazepin. Nasila działanie kwasu GABA w mózgu, przez co silnie uspokaja, zmniejsza lęk, rozluźnia mięśnie i przeciwdziała drgawkom. Hydroksyzyna należy do zupełnie innej grupy, to lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji. Jej działanie uspokajające bierze się z blokowania receptorów histaminowych, a przy okazji zmniejsza napięcie i wywołuje senność. Łączy je tylko to, że oba potrafią wyciszyć i ułatwić zaśnięcie. Poza tym różnią się siłą, ryzykiem i sposobem, w jaki lekarz po nie sięga.

Porównanie relanium i hydroksyzyny

Uzależnienie to największa różnica

Najważniejsza różnica między tymi lekami dotyczy uzależnienia. Diazepam, jak każda benzodiazepina, prowadzi do tolerancji i uzależnienia fizycznego oraz psychicznego. Przy regularnym stosowaniu ryzyko pojawia się już po kilku tygodniach, dlatego benzodiazepiny wypisuje się na krótko, w ściśle określonym celu i pod kontrolą lekarza. Odstawia się je stopniowo, nigdy z dnia na dzień, bo nagłe przerwanie grozi objawami z odstawienia, w tym drgawkami.

Hydroksyzyna działa inaczej. Nie należy do benzodiazepin i nie wywołuje uzależnienia w taki sposób jak one. Nie oznacza to, że można ją brać dowolnie długo bez kontroli, ale ryzyko uzależnienia nie jest tu głównym problemem. Więcej na ten temat opisujemy w tekście czy hydroksyzyna uzależnia. To właśnie kwestia uzależnienia często przesądza, że lekarz woli sięgnąć po lek łagodniejszy, jeśli tylko sytuacja na to pozwala.

Kiedy lekarz rozważa relanium

Diazepam to lek o określonym, wąskim zastosowaniu. Lekarz bierze go pod uwagę przy nasilonym, obezwładniającym lęku, w napięciu i skurczach mięśni, w niektórych stanach drgawkowych oraz w alkoholowym zespole abstynencyjnym. Bywa też stosowany w premedykacji przed zabiegami. Jego silne działanie uspokajające sprawia, że w ostrej sytuacji ułatwia zaśnięcie, ale nie jest to lek do leczenia przewlekłej bezsenności. Ze względu na długi czas działania i aktywne metabolity potrafi się kumulować, co u osób starszych zwiększa senność w ciągu dnia i ryzyko upadków. Ostrożności wymagają też pacjenci z niewydolnością oddechową, bezdechem sennym czy ciężką niewydolnością wątroby. Relanium wypisuje się na krótko i tylko wtedy, gdy korzyść wyraźnie przeważa nad ryzykiem uzależnienia.

Kiedy lekarz rozważa hydroksyzynę

Hydroksyzyna wchodzi w grę, gdy problem wiąże się z lękiem, napięciem i gonitwą myśli, a także gdy sen zaburza świąd skóry, bo działa również przeciwświądowo. Jest łagodniejsza od benzodiazepiny i nie uzależnia w ten sam sposób, dlatego bywa wybierana wtedy, gdy chcemy uniknąć ryzyka związanego z relanium. Trzeba jednak pamiętać o jej własnych ograniczeniach, czyli wpływie na odstęp QT w sercu oraz efektach antycholinergicznych, takich jak suchość w ustach czy zatrzymanie moczu. Pełny opis znajdziesz na stronie hydroksyzyna, a listę działań niepożądanych w tekście hydroksyzyna skutki uboczne.

Który lek przy problemach ze snem

Jeśli głównym problemem jest sen, żaden z tych leków nie jest klasyczną tabletką nasenną. Relanium bywa uspokajające, ale ze względu na uzależnienie nie stosuje się go w przewlekłej bezsenności. Hydroksyzyna to łagodniejsza opcja przy bezsenności powiązanej z lękiem i napięciem, którą lekarz może rozważyć na dłużej. Warto wiedzieć, że lek to nie jedyna droga. Przy przewlekłej bezsenności skuteczna bywa terapia poznawczo-behawioralna, a przy łagodnych trudnościach z zasypianiem melatonina dostępna bez recepty. Lekarz bierze też pod uwagę inne leki na receptę, na przykład trazodon czy doxepin w małych dawkach. Co konkretnie pasuje w danym przypadku, wynika z przyczyny problemu, a nie z nazwy leku.

Czego nie robić

Więcej o tym, które leki na sen wymagają recepty, a które można kupić w aptece, znajdziesz w tekście leki na sen na receptę a bez recepty. Jeśli nie masz pewności, co stoi za twoimi problemami ze snem, pomocny bywa też artykuł o przyczynach bezsenności.

Najczęstsze pytania